Teknik belge, bilanço ve katalog çevirisinde yapay zekâ işin büyük kısmını üstlenebilir. Zorluk terimde, sayıda, tabloda, sayfa düzeninde ve belgenin hukuki ağırlığında çıkıyor. Bu yazıda beş belge türünü tek tek ele alıyorum: otomotiv ve makine belgeleri, CE belgesi ve kullanım kılavuzu, bilanço, API dokümantasyonu ve katalog. Her birinde yapay zekânın nerede işe yaradığını, nerede bir uzmanın ya da yeminli tercümanın devreye girmesi gerektiğini yazdım. Araç özellikleri Kasım 2026 hâliyle, araçların kendi yardım sayfalarından alındı.
Yapay zekâ ile insan çevirisinin fiyat farkını ve genel kalite tartışmasını Yapay Zekâ Çevirisi mi, İnsan Çevirisi mi? yazısında anlattım. Noterde sayfa başı çeviri ücreti de orada var. Bu yazı belgeye özel sorunlara odaklanıyor.
Her belge türünü zorlaştıran ne?
Otomotiv ve makine belgeleri
Servis kılavuzu, teknik şartname, parça listesi ve test raporu bu gruba giriyor. Otomotiv belgesi çevirisinde ilk tehlike terim. Aynı parçanın üreticiye göre farklı adı olabiliyor ve yapay zekâ bir belgede üç farklı karşılık kullanabiliyor. Montajı yapan teknisyen “burç” ile “yatak”ın aynı parça olup olmadığını bilemez. İkinci tehlike sayı ve birim. Sıkma torku, tolerans ve parça numarası olduğu gibi kalmalı. Yapay zekâya birim çevirmesini söylemediyseniz çevirmemeli; bunu komutta açıkça yazmak gerekiyor.
Yapay zekâ bu metinlerde hızlı bir ilk çeviri çıkarıyor. Ama son okumayı o alanı bilen biri yapmalı. Ben teknik metinde çevirmen kadar, makineyi tanıyan bir mühendisin okumasına da önem veriyorum.
CE belgesi ve kullanım kılavuzu
Avrupa Birliği’ne ürün satıyorsanız AB uygunluk beyanı (Declaration of Conformity) ve kullanım talimatı işin içine girer. AB’nin işletmeler için hazırladığı Your Europe sitesi uygunluk beyanını üreticinin imzaladığı, ürünün AB kurallarına uyduğunu beyan eden zorunlu bir hukuki belge olarak tanımlıyor. Aynı sayfaya göre beyanı, ürünün satıldığı AB ülkesinin istediği dile ya da dillere çevirmeniz gerekiyor. Beyan istendiğinde o ülkenin piyasa gözetim makamına verilir; telsiz ekipmanı gibi bazı ürünlerde ürünle birlikte gitmesi şart.
Kullanım talimatı için de benzer bir kural var. AB’nin 2023/988 sayılı Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü, talimatın ve güvenlik bilgisinin tüketicinin kolayca anlayacağı, ürünün satıldığı ülkenin belirlediği bir dilde olmasını istiyor. Makine ve kişisel koruyucu donanım kurallarında da aynı ölçü var. Hangi dilin gerektiğini satış yaptığınız ülke belirliyor.
Uygunluk beyanı kısa ve kalıplı bir metin. Yapay zekâ onu doğru çevirebilir, ama imzayı siz atıyorsunuz ve sorumluluk sizde. Uyarı cümlelerinde (“eldiven takmadan dokunmayın” gibi) bir kelimenin kayması kullanıcının yaralanmasına yol açabilir. Bu yüzden CE belgesi çevirisinde yapay zekâ çıktısını hedef dili ana dili olarak konuşan biri ya da ürünü bilen bir uzman okumalı.
Bilanço ve mali tablolar
Bilanço çevirisinde iki risk var: sayı biçimi ve muhasebe terimi. İngilizcede 1,250.50 yazılan tutar Türkçede 1.250,50 olur. Araç virgülü ve noktayı karıştırırsa tutar bin kat değişebilir. Birçok mali tabloda parantez içindeki sayı eksi anlamına gelir; bu parantezin çeviride kaybolmaması gerekir. Terimlerde de “provisions”, “equity”, “retained earnings” gibi kalemlerin karşılığı şirketinizin muhasebecisinin kullandığı terimle aynı olmalı.
Bilançoyu yalnız okumak, bir yatırımcıya ön bilgi vermek ya da yabancı bir tedarikçinin mali durumuna bakmak için çeviriyorsanız yapay zekâ yeter. Belge resmi bir yere gidecekse kural değişir. Örneğin Ticaret Sicili Yönetmeliği’nin 32. maddesine göre sicile verilen belgelerin Türkçe olması zorunlu. Yabancı ülkede düzenlenmiş belgeler de konsolosluk ya da apostil onayıyla ve noter onaylı Türkçe çevirisiyle verilmeli. Bilançonuzu banka, ihale ya da başka bir kurum istiyorsa hangi onayın gerektiğini o kurumdan öğrenin. Noter onaylı çeviride çeviriyi yeminli tercüman yapar, yapay zekâ çıktısı bu işin yerini tutmaz.
API dokümantasyonu
Yazılım belgelerinde yalnız açıklama metni çevrilir. Uç nokta adları, parametreler, değişken adları ve hata kodları aynen kalmalı. Yapay zekâ bazen kod örneğindeki yorum satırını çevirirken değişken adını da Türkçeleştiriyor ve kod çalışmaz hâle geliyor. Bunu önlemek için komuta “kod bloklarına ve satır içi kodlara dokunma” yazıyorum.
Bu belge türü yapay zekânın en rahat çalıştığı alanlardan biri, çünkü hata yapıldığında örnek kod çalıştırılarak bulunuyor. Yine de geliştiricinin bir kez okuması gerekir.
Katalog
Katalogda sorun sayfa düzeni. Türkçe metin İngilizceden uzun ya da kısa çıkabiliyor ve kutulara sığmıyor. Ürün kodu, ölçü ve fiyat tablosu birebir korunmalı. Ürün adları ve sloganlar yerelleştirme ister; burada marka sesini bilen biri gerekir. Katalog InDesign’da hazırlandıysa DeepL’in geliştirici arayüzü (API) InDesign’ın IDML dosyasını çevirebiliyor, bu da tasarımcının metni elle yeniden yerleştirme işini azaltıyor.
Araçlar hangi dosyayı açabiliyor?
Biçimi korumak için dosyayı doğrudan araca vermek, metni kopyalayıp yapıştırmaktan iyi sonuç veriyor. Üç aracın Kasım 2026’daki dosya desteği şöyle:
| Araç | Dosya türleri | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Google Çeviri (web) | .docx, .pdf, .pptx, .xlsx | Dosya en fazla 10 MB, PDF en fazla 300 sayfa. Taranmış PDF’teki ve görsellerdeki yazılar çevrilmiyor. Telefonda ve küçük ekranda belge çevirisi yok. |
| DeepL | PDF (taranmış olanlar dahil), Word, PowerPoint, Excel, HTML, SRT, TXT | API ayrıca IDML (InDesign), XLIFF, Markdown, JSON, YAML, XML, DITA ve FrameMaker dosyalarını kabul ediyor. Terim sözlüğü (glossary) çeviriye bağlanabiliyor. |
| Claude | PDF, DOCX, CSV, TXT, HTML, ODT, RTF, EPUB, JSON, XLSX | 100 sayfaya kadar PDF’lerde tabloları ve grafikleri de görüyor, 101-1000 sayfa arasında yalnız metni okuyor. Word gibi diğer dosyalarda yalnız metni alıyor, gömülü görselleri okumuyor. Çeviriyi Word, Excel ya da PDF dosyası olarak geri verebiliyor. |
Pratikte şöyle ayırıyorum: biçimi bozulmasın istediğim Word ya da PowerPoint dosyasında DeepL’i kullanıyorum. Tablo, terim tutarlılığı ve kontrol işinde Claude’u kullanıyorum, çünkü ona “şu terimi şöyle çevir, bu tabloyu Excel olarak ver” diye talimat verebiliyorum. Claude’a Excel yüklemek için ayarlardan kod çalıştırma ve dosya oluşturma özelliğinin açık olması gerekiyor. Excel tablolarıyla çalışmayı Claude ile Excel ve veri analizi yazısında anlattım.
Uyguladığım çalışma sırası
- Terim listesi hazırlayın. Belgedeki sabit terimleri iki sütunlu bir tabloya yazın: kaynak dildeki karşılığı ve kullanılacak Türkçesi. Bu listeyi DeepL’de terim sözlüğü olarak, Claude’da komutun başında verin. Listeyi Claude’a ilk taslak olarak çıkartıp uzmana onaylatmak da işe yarıyor.
- Dosyayı hazırlayın. Taranmış PDF yerine mümkünse asıl Word ya da Excel dosyasını kullanın. Uzun belgeyi bölümlere ayırın; terim tutarlılığı küçük parçalarda daha kolay kontrol ediliyor.
- Kuralları komuta yazın. “Sayıları, birimleri, parça numaralarını ve kodu değiştirme. Türkçe sayı biçimi kullan. Emin olmadığın terimi köşeli parantez içinde işaretle.” Bu son cümle, aracın tahmin yürütüp akıcı bir hata yazmasını azaltıyor.
- Sayıları ve tabloları ayrıca kontrol edin. Claude’a kaynak ve çeviri dosyasını birlikte verip “iki belgedeki bütün sayıları yan yana listele, farklı olanları işaretle” diyorum. Bilançoda toplamların tutup tutmadığını da hesaplatıyorum.
- Biçimi kontrol edin. Çevrilen dosyayı açıp sayfa sayfa bakın: taşan metin, kayan tablo, çevrilmemiş görsel yazısı.
- Geri kontrol yapın. Türkçe metni başka bir araçla kaynak dile geri çevirip asılla karşılaştırın. Anlamı değişen cümle, ilk çeviride sorun olduğunu gösterir. Bu yöntem her hatayı yakalamaz, ama uzmanın neye bakacağını daraltır.
Komut yazarken metnin kime gittiğini ve tonunu söylemek sonucu ciddi biçimde değiştiriyor. Bunun yöntemlerini Claude’a doğru soru sorma yazısında topladım. Çeviriden önce uzun bir belgenin neyi anlattığını görmek isterseniz PDF ve Word belgelerini özetleme yazısına bakabilirsiniz.
Nerede insan şart?
Belgenin altında bir imza varsa ya da resmi bir kuruma gidiyorsa, yapay zekâ yalnız taslak çıkarır. Noter onayı ya da yeminli tercüman imzası isteyen belgede çeviriyi tercüman yapar ve sorumluluğu o alır. Güvenlik uyarısı içeren kullanım kılavuzunda, makine bakım talimatında ve yatırımcıya sunulacak mali tabloda alanı bilen birinin okuması gerekir. Kendi okumanız için çevirdiğiniz teknik makale, tedarikçi kataloğu ya da API belgesinde ise yapay zekâ tek başına yeterli olabiliyor.
Kısa cevaplar
CE uygunluk beyanını yapay zekâ ile çevirebilir miyim? Çeviriyi yapay zekâ yapabilir, ama beyanı imzalayan üretici olarak sorumluluk sizde. Beyanın satış yapılan AB ülkesinin istediği dilde olması gerekiyor. Çeviriyi o dili bilen birine okutun.
Bilanço çevirisi için yeminli tercüman gerekir mi? Belgeyi kimin istediğine bağlı. Kendi incelemeniz için gerekmez. Ticaret siciline verilecek yabancı belgelerde noter onaylı Türkçe çeviri isteniyor. Banka ya da başka bir kurum için hangi onayın gerektiğini o kuruma sorun.
Çevirdiğim PDF’in düzeni neden bozuldu? PDF düzenlemek için tasarlanmış bir biçim değil. Elinizde asıl Word, PowerPoint ya da InDesign dosyası varsa onu çevirin. Taranmış PDF’i Google Çeviri çevirmiyor; DeepL taranmış PDF’leri kabul ediyor.
Gizli bir mali tabloyu yapay zekâya yüklemek güvenli mi? Aracın veri koşullarına bakın. DeepL ücretli planında metinlerin eğitimde kullanılmadığını yazıyor. Şirket belgesinde ücretsiz araç yerine bu tür bir güvence veren planı kullanın, ayrıca şirketinizin kuralını sorun.
Kaynaklar: Your Europe, EU declaration of conformity ve CE marking; Regulation (EU) 2023/988, General Product Safety Regulation (EUR-Lex); Ticaret Sicili Yönetmeliği, madde 32 (mevzuat.gov.tr); DeepL belge çevirisi; DeepL API belge çevirisi dosya türleri; DeepL fiyat ve plan sayfası; Upload files to Claude ve Create and edit files with Claude (Claude Yardım Merkezi); Translate documents & websites (Google Çeviri Yardım). Kasım 2026’da erişildi.

Bir yanıt yazın